Zarejestrowane fałdy czasoprzestrzeni.

14 września 2015 r. dwa detektory amerykańskiego obserwatorium LIGO oddalone od siebie o 3 tys. km (jeden w Waszyngtonie, drugi w Luizjanie) zarejestrowały niemal jednocześnie sygnał fal grawitacyjnych pochodzących ze zderzającego się układu dwóch czarnych dziur, co jest pierwszym takim zapisem w historii.

11 lutego 2016 roku międzynarodowy zespół naukowców poinformował świat o tej rejestracji. Konferencje naukowe odbyły się równolegle w USA i we Włoszech. Swoją zorganizowała też w Warszawie Polska Akademia Nauk, ponieważ w projekcie badawczym brali udział również naukowcy z Polski.

Zarejestrowany wyraźny sygnał trwał 0,12 sekundy, a samo zdarzenie miało miejsce ponad 1 mld lat temu. Dwie czarne dziury: jedna o masie 29 mas Słońca, a druga o masie 36 mas Słońca zlały się w czarną dziurę o masie 62 mas Słońca. Pozostałe 3 masy Słońca zostały wypromieniowane jako fale grawitacyjne, które wędrując przez Wszechświat w 2015 r. dotarły do Ziemi. W jednej chwili to zderzenie wyrzuciło więcej energii w postaci fal grawitacyjnych, niż wszystkie gwiazdy w obserwowalnym Wszechświecie jako światło emitowane w tym samym czasie.

Fale grawitacyjne powstające przy zderzeniu dwóch czarnych dziur. Źródło: Wikipedia

WIĘC?

Wpływ zmian w mózgu na charakter - studium przypadku.

Zmarły w zeszłym roku dr Oliver Sacks to zamieszkały w Stanach Zjednoczonych brytyjski neuropsychiatra, autor wielu książek popularnonaukowych, profesor neurologii na Uniwersytecie Columbia.
Któregoś dnia do kliniki, w której pracował, przywieziono Nataszę K., panią koło dziewięćdziesiątki. Powód - wkrótce po swoich 88 urodzinach pani ta poczuła się zaskakująco dobrze:
"czułam się bardziej energiczna, ożywiona, poczułam się znów młoda. (...) Zaczęłam być, można powiedzieć, swawolna."

Kościół w Nieświeżu, cz. 2. Baroque church in Nesvizh, part 2.

Pierwsza część wpisu jest tu [klik]

W Wikipedii znalazłam taką oto informację dotyczącą kościoła w Nieświeżu:

"Kościół Bożego Ciała w Nieświeżu wzniesiony w latach 1584–1593 według projektu Jana Marii Bernardoniego na wzór rzymskiego kościoła Il Gesù. W podziemiach fary spoczywają zwłoki 102 Radziwiłłów, najczęściej w brzozowych trumnach zamknięte plombami z radziwiłłowskim herbem. Fundator kościoła Mikołaj Krzysztof Radziwiłł, znany także z licznych podróży po świecie, przebywając w Egipcie miał poznać tajemnicę balsamowania zwłok. Dlatego zapewne po śmierci Włodzimierza Lenina kilka trumien w Nieświeżu uległo dewastacji podczas prób odkrycia tajemnic mumifikacji przez sowieckich naukowców."

Kilka zdjęć z krypty pod kościołem:

Kościół barokowy w Nieświeżu, cz 1. Baroque church in Nesvizh, part 1.

Początek roku, na blogach podsumowania. Plany. Trochę udzielił mi się nastrój więc wzięłam się za porządkowanie zdjęć. No i warto było, bo wpadły mi w ręce te, które zrobiłam kilka lat temu z Nieświeżu na Białorusi. Zamek był wtedy zniszczony po pożarze, lecz barokowy kościół - wspaniały. Freski we wnętrzu są autorstwa D. K. Heskiego, nadwornego malarza Radziwiłłów. Oto one:

Zdjęć jest sporo, więc wpis podzieliłam na 2 części.
Druga część wpisu jest tu [klik]

Wizyta trzech magów.

Pierwsi chrześcijanie Bożego Narodzenia nie świętowali. Wcześniej w okolicy obecnego Bożego Narodzenia uroczyście obchodzono jedynie Epifanię czyli Pokłon Mędrców.

W czasach, w których narodził się Jezus bardzo dokładnie obserwowano niebo. Było to ważne, bo na niebie szukano znaków przyszłych wydarzeń. Szczególnie biegli byli w tym mędrcy z Babilonii, a dokładniej z Chaldei.
Wiemy, że do niedawno narodzonego Chrystusa przybyli mędrcy ze Wschodu, więc może właśnie z Chaldei. Nikt nie wie, jak mieli na imię, bo imiona Kacper, Melchior i Baltazar zostały im nadane kilka wieków później. W tamtym czasie nie należy mówić jednak o Królach, bo Trzej Królowie to tradycja średniowieczna. W Ewangelii Św. Mateusza występują jako Mędrcy ze Wschodu, μάγοι (magoi) po grecku, jak również magowie w tradycji łacińskiej.
I tu rzecz istotna:

Ich wizyta pokazała, że narodzenie Jezusa nie jest tylko wewnętrzną sprawą palestyńską. Jest to pierwszy krok do uniwersalizmu.

Nowy Rok - odnawianie czasu i świata.

W Sylwestra bawimy się, spisujemy postanowienia noworoczne, O północy czasem myślimy o życzeniach do spełnienia. Zaraz po północy składamy sobie wzajemnie życzenia. Jest też przesąd, że jaki będzie pierwszy dzień Nowego Roku, taki będzie cały następny rok. Ważne, kogo zobaczymy, co zjemy itp. Wszystko z przymrużeniem oka, lecz nie zawsze tak było. Początek roku ma ugruntowanie mityczne, a mit o początku jest jednym z ważniejszych.

Czas, symbole i Boże Narodzenie.

CZAS ŚWIĘTY I ZWYKŁE PRZEMIJANIE

Dla człowieka religijnego czas nie jest jednorodny. Dzieli się on na zwykłe, przemijające trwanie w czasie oraz na czas święty. Nie ma oczywiście ciągłości pomiędzy tymi dwoma czasami, lecz człowiek religijny potrafi między nimi przechodzić za pomocą rytuałów obecnych np. w obchodzonych świętach. Uczestniczenie w świętach oznacza m. in. na wyjściu ze zwykłego przemijania i wejściu w czas mityczny, uobecniony w święcie. Czas mityczny jest zawsze taki sam, jest to właściwie ciąg wieczności lub wieczna teraźniejszość. Wszędzie kalendarz sakralny polega na okresowym powracaniu tych samych sytuacji prapoczątku. Gdy człowiek religijny bierze udział w owych uobecnieniach czasu świętego, może ponownie przemienić swoją egzystencję i dostroić ją do boskiego modelu. Ten powrót do źródeł tego, co święte, a więc rzeczywiste, ratuje ludzką egzystencję przed nicością i śmiercią.

Od kiedy tradycja Bożego Narodzenia?

Podobno pierwsi chrześcijanie Bożego Narodzenia nie świętowali.
Najstarsza wzmianka o świętowaniu Bożego Narodzenia w Rzymie pochodzi dopiero z 336 r.
Wcześniej w okolicy obecnego Bożego Narodzenia uroczyście obchodzono jedynie Epifanię (Święto Trzech Króli) czyli Pokłon Mędrców lub Magów. W tamtym czasie nie należy mówić jednak o Królach, bo Trzej Królowie to tradycja średniowieczna. W Ewangelii Św. Mateusza występują jako Mędrcy ze Wschodu, μάγοι (magoi) po grecku, jak również magowie w tradycji łacińskiej.

Choinka, zaświaty, prezenty i światło.

Popatrzmy na okres świąt Bożego Narodzenia z perspektywy antropologii kultury.
Z tej perspektywy Dzień Św. Łucji 13 grudnia rozpoczyna czas świętowania wokół przesilenia zimowego, święto Trzech Króli zamyka ten okres. Św. Łucja personifikuje kult światła. Zrozumiałe więc, że to święto jest popularne w Skandynawii, czyli w rejonie o większych zimowych ciemnościach, niż nasze.
Przejdę w takim razie do następnego punktu, a będzie nim choinka.

Choinka do Polski przyszła na przełomie XVIII/XIX w. z Niemiec. Weszła gładko, bo nawarstwiła się na nasze podłaźniczki. Podłaźniczka to czubek świerka, jodły lub sosny, zawieszony pod sufitem i udekorowany. Forma trochę inna lecz sens symbolu pozostał - żywa zieleń jako symbol życia. Drzewa iglaste są zielone nawet w największy mróz, gdy w grudniu światła jest niewiele, wiec symbol idealny. Pierwsze choinki ubierali w domach warszawscy mieszczanie.

WIGILIA I DUSZE

Co się kryje za Świętym Mikołajem?

XIII-wieczne przedstawienia Św. Mikołaja z Góry Synaj.

Zdjęcie pochodzi z Wikipedii.

Św. Mikołaj - przed wiekami niezwykle popularny święty nie podzielonego jeszcze Kościoła. Żył w IV w. Był biskupem Miry (dziś Demre) na południowym wybrzeżu Azji Mniejszej, obecnie w Turcji. Słynął z dobroczynności.  Wg tradycji zmarł 6 grudnia około 342 r. Jako święty chronił dobytek ludzki oraz bronił przed wilkami i wilkołakami. Pewnie robi to nadal. Jego relikwie są w Bari w pd. Włoszech.

Sztuka miasta sprzed 13 tysięcy lat.

Tell Qaramel to osada, właściwie miasto, którego początki są datowane na 11 tys. lat przed Chrystusem. Powstało ono na skrzyżowaniu szlaków komunikacyjnych i handlowych na terenie, który dzisiaj znajduje się w pn.-zach. Syrii. O gospodarce miasta było w poprzednim wpisie [klik], teraz dla uzupełnienia tematu zajmę się sztuką.

Najdawniejsze miasta, orkisz, owce i kozy.

Obszar żyznego półksiężyca to teren ciągnący się od Egiptu poprzez Palestynę i Syrię po Mezopotamię. 11 tys. lat przed Chrystusem panował tam bardzo dogodny suchy śródziemnomorski klimat, ze strefą lasów wiecznie zielonych, z roślinami dającymi owoce o wysokiej zawartości białka. Dziko rosła tam pszenica i jęczmień. Pasły się dzikie owce i kozy.

Na terenie Tell Qaramel, stanowiska archeologicznego w pn. Syrii, odkryto stałą osadę z 11 tysiąclecia przed Chr., ze stabilną zabudową w postaci kolistych domów z kamiennymi fundamentami, czasem z podłogami wylepianymi gliną, z urządzeniami gospodarczymi (np. żarna) stojącymi na podłodze w stałym miejscu. Obok domów znajdowały się jamy gospodarcze na zasoby. Towarzyszą temu groby pod podłogami domów lub w jamach w bezpośrednim sąsiedztwie domów. Zmarli wyposażani byli w żarna, ornamentowane naczynia kamienne, rozcieracze, tłuczki do moździerzy.

Kujawskie cmentarzyska megalityczne.

Pierwszy tydzień listopada, przedwczoraj były Zaduszki. Pozwolę więc sobie pozostać w pasującym do tego klimacie i zaprezentuję cmentarzyska megalityczne z Kujaw, datowane na IV i III tysiąclecie przed Chrystusem.
Jak już wspominałam, na terenie trzech cmentarzysk są ładne rezerwaty archeologiczne. Rezerwaty są całoroczne, idealne wręcz na spacer w pogodny listopadowy dzień. Dodatkowo nastrój późnej jesieni wydaje się sprzyjać refleksji nad osadzeniem w świecie ludzi sprzed 6 tys. lat.

WIETRZYCHOWICE

Rzut oka na fragment rezerwatu.

Pradzieje w zaświatach

1 listopada - święto pamięci o przodkach. Tym razem napiszę o bardzo dawnych przodkach. Trudno będzie postawić świeczkę na ich grobach lecz mogę opisać, jak o nich zadbano, gdy odchodzili w zaświaty.

Neandertalczyk

Zacznę od neandertalczyka właśnie. W końcu po utracie wiary w jego pokrewieństwo z nami okazało się, że 2 - 4 % z nas nosi jego geny. W dodatku jest się czym chwalić, ponieważ odnajdywane groby świadczą o jego życiu duchowym, a także "człowieczeństwie" w wielu przypadkach większym, niż u homo sapiens sapiens, na przykład:

•  W Le Moustier na pd Francji znaleziono szczątki neandertalczyka ułożonego w pozycji skurczonej na boku, a jego ciało posypano czerwoną ochrą. Pod głową miał poduszkę z krzemieni, a wokół leżały porozrzucane, osmalone szczątki bydła, jakby złożonego w ofierze.
• W Teszik Tasz w Uzbekistanie odkryto pochówek neandertalskiego chłopca sprzed 100 tys. lat, któremu do grobu włożono rogi koziorożca, otaczające parami jego zwłoki.
• Tzw. Starzec z La Chapelle ostatnie swoje lata przeżył pod opieką /rodziny/społeczności, ponieważ silny reumatyzm powykręcał jego ręce i nogi, nie pozwalając na samodzielne funkcjonowanie. Jego kości zachowały się do dzisiaj.
• 60 tys. lat temu został pochowany inny neandertalczyk, który też mógł przetrwać jedynie dzięki pomocy innych. Miał on zagojony dawny uraz głowy, przez który oślepł na jedno oko, a ponadto zaleczone urazy, skutkiem których miał bezwładne prawe ramię, dodatkowo amputowane powyżej łokcia. Pochówek tego neandertalczyka odkryto w jaskini Szanidar w irackich górach Zagros.
• W tej samej jaskini francuska archeolog Arlette Leroi-Gourhan odkryła obfite ślady pyłku kwiatowego wokół grobu innego, młodego neandertalczyka. Analiza tego pyłku wykazała, że młodego neandertalczyka ułożono na posłaniu z kwiatów, np. prawoślazu i innych roślin używanych dziś w ziołolecznictwie.

Niesamowita Ponurzyca

Jest to malownicza osada na terenie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego. Podobno nazwa pochodzi od tego, że domostwa niczym "po norach" kryją się w zagłębieniach terenu, a wokół snują się mgły z mokradeł. W starych opowieściach jest o czarcie z Czarciego Dołu i Czarcich Kamieniach na jednej z okolicznych wydm lub o Czarcich Kościołach w pobliżu. No cóż, to tylko legendy. Poza tym piękne lasy wokół.
Z tym, że

Polskie kręgi w zbożu

Podwójny krąg nad jez. Skrzynka w Wenecji koło Biskupina.

Ukazuje go roślinność na innym etapie wegetacji niż ta na otaczającym polu.

Zdjęcie lotnicze pochodzi z planszy w muzeum w Biskupinie.

W całej Europie odkryto na razie ponad 100 podobnych kręgów, przy czym na terenie Polski znaleziono kilka. Nazywa się je rondelami.
Ten znad jez. Skrzynka jest w tej chwili najbardziej wysunięty na pn - wsch ze wszystkich tego typu obiektów.

Jaki napój przywiózł Sobieski spod Wiednia?

Odpowiedź brzmi: kawę.
Przywieziono ją do Polski jako zdobycz wojenną z Odsieczy Wiedeńskiej w 1683 r. Król Jan III Sobieski bardzo lubił ten napój chociaż inni uważali go za niesmaczny, a nawet wręcz szkodliwy.

Co kiedyś pili u nas ludzie?

No więc co pili ludzie "bardzo dawno temu", np. w czasach przedpiastowskich?
Wodę?
Tylko, gdy było źródło w pobliżu, bez tego można było zatruć się paskudnie.
To może mleko?
Hmmm... Dorośli raczej nie, mleko piły głównie dzieci.

Sarmaci a Polacy

Zacznę od atrakcyjnej opowieści z „Dziejów” Herodota, Księga IV, pt 110-117:

„O Sauromatach taka krąży wieść. Kiedy Hellenowie prowadzili wojnę z Amazonkami, wtedy wedle podania Hellenowie, odniósłszy zwycięstwo w bitwie pod Termodontem, odpłynęli na trzech okrętach z wszystkimi Amazonkami, jakie zdołali żywcem pochwycić; te jednak na pełnym morzu rzuciły się na mężów i wymordowały ich. Ale ponieważ nie znały się na okrętach i nie umiały posługiwać się ani sterem ani żaglem, ani wiosłem, więc po wycięciu mężczyzn gnane były falą i wiatrem, aż dostały się do Kremnoj nad Jeziorem Meockim. Kremnoj należy do ziemi wolnych Scytów. Tu wysiadły Amazonki z okrętów i ruszyły pieszo do zamieszkanego kraju. Napotkawszy pierwsze stado koni, porwały je, dosiadły i łupiły dobytek Scytów.”

Bursztyn w lecznictwie i magii.

LECZNICTWO

W starożytności bursztyn był stosowany w chorobach migdałów, gardła, uszu, oczu, bólach głowy i w celu zmniejszenia gorączki.
Podawano go w sproszkowanej postaci, mieszając z miodem, olejkiem różanym lub mastyksem.
W medycynie bizantyjskiej i arabskiej stosowano bursztyn jako antidotum przy biegunkach i krwotokach.
W średniowieczu stosowano bursztynowe nalewki na piwie, winie i wodzie. Używano ich w leczeniu reumatyzmu i niestrawności, a także aby zmniejszyć skutki zatrucia jadem żmii.
Ponadto w czasach epidemii zalecano okadzanie domów dymem ze spalonego bursztynu, aby zapobiegać rozprzestrzenianiu się chorób.
W XIX w. bursztynu używano w leczeniu histerii, chorób kobiecych, kamieni dróg moczowych, reumatyzmu, kolki, tyfusu, podagry, chorób płuc, astmy, bronchitu, w niewydolności mięśnia sercowego i układu krążenia, a także aby zwiększyć krzepliwość krwi. W każdej aptece można było kupić maści, balsamy i inne specyfiki sporządzane z bursztynu.
Poza tym noszono bransoletki z bursztynu, aby przynieść ulgę w dolegliwościach reumatycznych, artretycznych, w stanach ogólnego zmęczenia i osłabienia. W tym też celu polecano nacieranie ciała większą bryłką bursztynu.
Wierząc w bakteriobójcze właściwości bursztynu, wytwarzano z niego łyżeczki, pudełka na herbatę, cygarniczki i ustniki do fajek.

Przykłady odmian bursztynu bałtyckiego, cz. III

Część I jest tu.
Part I is here.

Część II jest tu
Part II is here

Zdjęcia, tak jak w poprzednich wpisach, zrobiłam w Muzeum Ziemi w Warszawie.
Photographs, like in the previous posts, was taken in the Museum of the Earth in Warsaw.

Przykłady odmian bursztynu bałtyckiego, cz. II

Część I jest tu [klik]
Part I is here [click]

Zdjęcia, tak jak w poprzednich wpisach, zrobiłam w Muzeum Ziemi w Warszawie.
Photographs, like in the previous posts, was taken in the Museum of the Earth in Warsaw.

Odmiany bursztynu bałtyckiego.

Wśród bursztynu można wyróżnić odmiany pierwotne i wtórne.
W grupie odmian pierwotnych podstawowe kryteria podziału to struktura wewnętrzna bursztynu oraz zanieczyszczenie substancją organiczną.
Stopień przezroczystości i barwa bursztynu zależą w znacznym stopniu od liczby, wielkości i ułożenia pęcherzyków gazu w masie bursztynu.
Pierwotne odmiany bursztynu pod wpływem powietrza, światła, zmian wilgotności i temperatury zmieniają barwę i strukturę wewnętrzną, przechodząc w odmiany wtórne.

The fundamental criterion in distinguishing the primary varieties in the internal structure of the amber, which constitutes the key to establishing its colour and transparency, as well as the degree to which it is contaminated by organic matter.
The transparency and colour of amber depend of the amount and size of air bubbles and their distribution within a given piece of amber.
The effects of air, humidity, light levels and temperature on primary varieties of amber change their colour and internal structure, turning them into secondary varieties.

Wykres odmian bursztynu bałtyckiego.

Aby sensownie go obejrzeć i zobaczyć wszystkie szczegóły, należy kliknąć w obrazek, gdy się on otworzy, to najechać na niego myszą i otworzyć w nowym oknie, po czym powiększyć.

Chart of Baltic amber varieties.

To watch it meaningfully an see all the details click on the image. When it opens, hover your mouse on it and open in a new window, then zoom.

Środowisko koron drzew.

1. Cykady i skoczki w bursztynie występują najczęściej jako larwy i poczwarki. Owady dorosłe trafiały do żywicy rzadko.
1. Cicadas most often occur in amber in the form of larvae and nymphs. Adult specimens were rare entrapped in resin.

2. Mszyce.
2. Aphids.

Środowisko pni drzew w bursztynie.

Opracowane na podstawie materiałów z ekspozycji w Muzeum Ziemi w Warszawie.
Zdjęcia eksponatów w muzeum.
Text based on the materials from the Museum of the Earth in Warsaw.
On the photos are exhibits from this museum.

1. Wymarłe mszyce z rodzaju germaraphis miały aparat gębowy, którym potrafiły przebić nawet grubą korę i dostać się do soku drzew.
1. Extinct aphids of the genus Germaraphis had mouth parts which could pierce even the thick bark of  trees to get their sap.

Środowisko ściółki i korzeni drzew w bursztynie.

Inkluzje w bursztynie, reprezentujące 3 środowiska leśne:
Inclusions in Baltic amber, comes from 3 forest environements:

I. Środowisko ściółki i korzeni drzew.
I. Environement of sciara and tree roots.

II. Środowisko pni drzew.
II. Environement of tree trunks.

III. Środowisko koron drzew.
III. Environement of tree crowns.

Inkluzje zwierzęce w bursztynie.

Tekst i zdjęcia na bazie materiałów z ekspozycji w Muzeum Ziemi w Warszawie.
Text and photographs based on the materials from exposition in Museum of the Earth in Warsaw.

Większość inkluzji zwierzęcych w bursztynie to owady, wśród których najliczniejsze są muchówki, błonkówki, skoczogonki, chrząszcze i pluskwiaki. Inne grupy stawonogów spotykane czasem w bursztynie to pajęczaki, rzadziej wije.

Inkluzje innych zwierząt stanowią rzadkość. Istnieją pojedyncze znaleziska skorupiaków, pierścienic, ślimaków i wrotków. Skrajnie rzadko znajduje się małe pióra ptaków i pęczki sierści ssaków.

Most of animal inclusions in Baltic amber are insects, the most commonly represented by Diptera, Hymenoptera, Collembola, Coleoptera and Heteroptera. Besides in Baltic amber are preserved other anthropodan groups. They are mainly arachnids and occasionally myriapodans.

Other animal inclusions are very rare. There have been a few finds of crustaceans, annelida, snails and rotifers. Very unique finds are bird feathers or mammal hair inclusions.

Odciski i inkluzje roślinne w bursztynie.

Inkluzje roślinne w bursztynie to fragmenty drewna, kory, zarodniki, kwiaty, fragmenty liści i igieł. Pochodzą one z roślin, takich jak cyprysy, tuje, sekwoje, sosny oraz rosnące na błotach Glyptostrobusy, palmy, magnolie, dęby itp. 

Czasem znajduje się w bursztynie nagromadzenia wiórków "świeżego" drewna, wskazujące na działalność niewielkich gryzoni. Kształt wiórków sugeruje powstanie ich w wyniku "obróbki" drobnymi siekaczami.
Wszystkie szczątki roślinne pochodzą ze strefy subtropikalnej i umiarkowanie ciepłej.

Plant inclusions in Baltic amber are fragments of wood, bark, spores, flowers, fragments of leaves and needles.

They come from plants such as cypress, thuja, redwoods, pines and growing in swamps Glyptostrobus pensilis, palm trees, magnolias, oaks, etc.

Sometimes in amber are accumulations of  chips of "fresh" wood indicating the activity of small rodents. The shape of the chips suggests that they were made by treatment of very small incisors.

All plant remains come from the subtropical and moderately warm  zone.

Poniżej zdjęcia bursztynów z Muzeum Ziemi w Warszawie.
Below are photographs of Baltic ambers from the Museum of the Earth in Warsaw.

1. Odcisk fragmentu liścia rośliny dwuliściennej.
1. Imprint of the fragment of Dicots leaf

Naturalne formy bursztynu.

Miejsca, w których powstawały naturalne formy bursztynu:

Places where natural forms of amber were formed:

Zdjęcie zrobione w Muzeum Ziemi w Warszawie,

rys. A.Kutlińska

The photo comes from the Museum of the Earth in Warsaw,

drawing by A.Kutlińska

A - formy wypełnień szczelinowych; kieszenie żywiczne.
B - formy międzykorowe i podkorowe.
C - sople, formy soplopodobne i potoki; krople i nabrzmienia.

A - forms of fissure fillings; resin pockets.
B - inter-bark and under-bark forms.
C - stalactites, stalactite-like forms and streamlets; drops and swellings.

Geneza bursztynu bałtyckiego .

W związku z tym, że ostatnio zajmuję się głównie bursztynem, napiszę kilka artykułów na jego temat :)
Bazą dla tych artykułów jest świetna wystawa w Muzeum Ziemi w Warszawie.

"Lasy bursztynowe" rosły prawdopodobnie około 45 mln lat temu (w eocenie) na obszarze południowej Fennoskandii (obecnie Pn. Europa i rejon Bałtyku). Na podstawie inkluzji zachowanych w bursztynie oznaczono dotychczas ponad 200 gatunków drzew, krzewów i roślin zielnych z tych lasów. Były to rośliny górskie, nizinne i bagienne o różnych wymaganiach klimatycznych. Można przypuszczać, że różnorodność szczątków roślinnych wynika ze zmiennego ukształtowania terenu, na którym rosły "lasy bursztynowe" oraz z faktu, ze obszary te znajdowały się na granicy dwóch stref klimatycznych: umiarkowanej - ciepłej i subtropikalnej.
Tylko co sprawiło, że te drzewa aż tak żywicowały?

Opale z Etiopii

Wzornik opali etiopskich

I. Wstęp

Opal jest kamieniem, który często nie pozostaje obojętny. Niektórzy opale lubią, inni uwielbiają i kochają, a niektórzy nie lubią, czy wręcz bardzo nie lubią.
Dodatkowo, wśród osób lubiących lub uwielbiających opale, są tacy, którzy opale z Etiopii lubią, uwielbiają lub nie lubią czy też bardzo nie lubią.
Całkiem na marginesie dodam, że autorka artykułu opale uwielbia, w tym opale z Etiopii również.

Inkluzje organiczne umieszczane współcześnie w bursztynie.

Jest to trzecia i ostatnia część artykułu o przetwarzaniu bursztynu. Artykuł powstał na bazie materiałów z wystawy „Bursztyn i jego imitacje”, która była eksponowana do końca maja 2014 r. w Muzeum Ziemi w Warszawie.

It is third and last part of article about processing of amber.This article is based on materials from the exhibition "Amber and its imitation," which was exhibited to the end of May 2014, in the Museum of the Earth in Warsaw.

________

Współczesne organizmy i fragmenty roślin są czasem zatapiane nie tylko w bursztynie, ale też w kopalu i żywicach sztucznych. Czasami jako falsyfikaty.

Modern organisms and plant fragments are sometimes flooded not only of amber, but also of copal and synthetic resins. Sometimes as forgeries.

Poniżej zdjęcia z wystawy z przykładami takich współczesnych inkluzji. Pierwsze zdjęcie to stawonogi zatopione między warstwami naciekowych form bursztynu naturalnego. Koraliki.

Here are the photos from the exhibition of  the examples of such contemporary inclusions. On the the first photo are arthropods submerged between layers of infiltrative forms of natural amber. Beads.

Imitacje bursztynu.

Artykuł powstał na bazie materiałów z wystawy „Bursztyn i jego imitacje”, która była eksponowana do końca maja 2014 r. w Muzeum Ziemi w Warszawie.

This article is based on materials from the exhibition "Amber and its imitation," which was exhibited to the end of May 2014, in the Museum of the Earth in Warsaw.

________

1. Imitacje z żywic subfosylnych (głównie z kopalu) / Subfossil resin imitations (mainly copal)

Najwcześniej bursztyn imitowały naturalne żywice subfosylne, w tym kopale – są to dzisiaj najszlachetniejsze imitacje, które mają właściwości najbardziej podobne do bursztynu. Wyroby z kopalu kiedyś pokrywano lakierami, aby je zabarwić, nadać im lepszy poler oraz ustrzec od lepienia się rozgrzanej powierzchni. Obecnie kopale utwardza się w autoklawach, a w Rosji znane są i opisane metody łączenia żywic z tworzywami sztucznymi utrudniającymi ich identyfikację.

Bursztyn przetwarzany, rekonstruowany.

Artykuł powstał na bazie materiałów z wystawy „Bursztyn i jego imitacje”, która była eksponowana do końca maja 2014 r. w Muzeum Ziemi w Warszawie.

This article is based on materials from the exhibition "Amber and its imitation," which was exhibited to the end of May 2014, in the Museum of the Earth in Warsaw.

________

Bursztyn bałtycki naturalny to bursztyn surowy lub poddany tylko obróbce mechanicznej, takiej jak cięcie, szlifowanie, polerowanie bez jakichkolwiek zmian naturalnych właściwości.

Natural Balic Amber it’s rough stone or which has undergone mechanical treatment only, such as cutting, grinding, polishing without any change to its natural properties.

Bursztyn bałtycki modyfikowany to bursztyn poddany obróbce termicznej lub ciśnieniowej, powodującej zmianę właściwości fizycznych, m.in. stopnia przezroczystości (klarowany, łuskowany) i barwy (koniak, postarzany) lub w podobnych warunkach kształtowany z jednej bryłki, po uprzednim przycięciu do odpowiedniego rozmiaru.

Modified Balic Amber it is a gemstone subjected only to thermal or high-pressure treatment, which changed its physical properties including the degree of transparency (clarified, with sparkles) and colour (cognac, aged) or shaped under similar conditions out of one nugget, previously cut to the required size.

Bursztyn naturalny, bursztyn modyfikowany, imitacje bursztynu.

Artykuł powstał na bazie materiałów z wystawy „Bursztyn i jego imitacje”, która była eksponowana do końca maja 2014 r. w Muzeum Ziemi w Warszawie.This article is based on materials from the exhibition "Amber and its imitation," which was exhibited to the end of May 2014, in the Museum of the Earth in Warsaw.

______

Klasyfikacja kamieni jubilerskich z bursztynu wydana przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Bursztynników w Gdańsku.
Klasyfikacja opiera się na stosowanych metodach obróbki.

• Bursztyn naturalny 
• Bursztyn modyfikowany (w autoklawach) 
• Bursztyn łączony (dublet, triplet lub wieloelementowy) 
• Bursztyn rekonstruowany (prasowany) 

Czy kamienie jubilerskie są dobarwiane i poprawiane, czy nie?

Dzisiaj wpis - rozważanie. Otóż w handlu mamy kamienie jubilerskie, które są całkowicie naturalne, surowe lub jedynie oszlifowane i wypolerowane oraz takie, które są dodatkowo poprawiane, "ulepszane", dobarwiane. Dla poprawienia przezroczystości i koloru niektóre kamienie można wygrzewać w oleju (np. szmaragdy), niektóre tylko podgrzewać (np. bursztyny, szafiry) lub podgrzewać z jakimiś innymi dodatkami (np. produkować czarne opale z białych), niektórym można nadawać bardziej pożądaną barwę promieniowaniem.
Powszechnie dobarwia się agaty, turkusy, chryzokole, obecnie również barwi się kryształy górskie na wszystkie kolory tęczy.
Czasem kamieniom wypełnia się pory i spękania różnymi preparatami (powszechne w chryzoprazach).
W handlu są rubiny, którym wypełnia się spękania, poprawia przezroczystość i kolor w technologii lead glass filling.

Niebieskie żaby

Żaby moczarowe w szacie godowej - dzisiejszy spacer na Bagno Całowanie niedaleko Góry Kalwarii.
Przy tegorocznej wczesnej wiośnie myślałam, że są już po okresie godowym i powróciły do zwykłego, zielonkawego koloru, więc nie wzięłam dobrego aparatu.
Żaby siedziały w bagienku i były świetnie widoczne z niewysokiej ambony. Próbowałam do nich podejść, ale zapadałam się w torfowisko powyżej kaloszy, co powodowało, że się żabiska płoszyły i chowały, więc zbliżenia zrobił mój mąż, przykładając obiektyw pstrykawy do lunetki :)
Dodam, że żaba moczarowa nie tylko jest niebieska w szacie godowej, ale również szczeka :)

Moor frogs in nuptial garment - today's walk to nearby moor.

Kości dinozaurów

Ci, którzy lubią dinozaury mogą znaleźć na rynku w bardzo przystępnych cenach skamieniałe fragmenty kości tych stworzeń. Poniżej płytka wycięta z takiej kości.

Szkło Pustyni Libijskiej

Szkło Pustyni Libijskiej / Lybian Desert Glass

Zwane też szkliwem libijskim, szkłem libijskim, szkłem pustyni, a także piorunowymi lub diabelskimi guzami.

Jest to szkliwo krzemionkowe o niewyjaśnionym pochodzeniu, znajdowane w Libii i Egipcie. Występuje w postaci przezroczystych lub przeświecających brył z pęcherzykami gazów wewnątrz. Jego barwa jest biało-żółta, jasnożółta, żółtozielona.

Meteoryt NWA 7342

Opis pochodzi z Meteoritical Bulletin.

 NWA 7342 (slice)

Meteoryt NWA 7134

Opis pochodzi z Meteoritical Bulletin.

 NWA 7134 (slice)

Meteoryt NWA 5129

Opis pochodzi z Meteoritical Bulletin.

NWA 5129 (slice)

Meteoryt NWA 4841

Opis pochodzi z Meteoritical Bulletin.
Description from Meteoritical Bulletin (English).

NWA 4841 (slice)

Meteoryt NWA 4686

Opis pochodzi z Meteoritical Bulletin.
Description from Meteoritical Bulletin (English).

NWA 4686 (slice)

Meteoryt NWA 7136

Opis pochodzi z Meteoritical Bulletin.
Description from Meteoritical Bulletin (English).

 NWA 7136 (slice)

Meteoryt NWA 7140

Opis pochodzi z Meteoritical Bulletin.
Description from Meteoritical Bulletin (English).

NWA 7140 (slice)

Meteoryt NWA 869

NWA 869

Opis pochodzi z Meteoritical Bulletin.
Description from Meteoritical Bulletin (English).

Dendryty manganu

Piękne, misterne wzory stworzone przez Naturę - dendryty manganu na wapieniu. Okazy przedstawione na zdjęciach pochodzą z Mokrzeszowa na Dolnym Śląsku.

Beautiful, subtle patterns created by nature - dendrites of manganese on limestone. Specimens shown in the pictures come from Mokrzeszów in Lower Silesia.

Meteoryt NWA 5133

NWA 5133

Meteoryt NWA 7341

NWA 7341

Meteoryt Shalim 015

Shalim 015

Meteoryt Ramlat as Sahmah 329

Ramlat as Sahmah 329

Meteoryt NWA 4687

Opis pochodzi z Meteoritical Bulletin.
Description from Meteoritical Bulletin (English).

NWA 4687

Meteoryt NWA 4689

Przechodząc od świątecznego bujania w obłokach do codzienności, przedstawię trochę kamieni z nieba, które pojawiły się na twardej Ziemi ;)

A więc meteoryty :)
Są to odpiłowane plasterki, co bardzo dobrze pokazuje wewnętrzną strukturę, a przy okazji ułatwia oprawę np.w srebro, miedź lub brąz, jeśli ktoś chciałby mieć biżuterię z tajemniczym, kosmicznym kamieniem.

So meteorites.
They are cut slices, which shows internal structure very well and facilitates setting eg in silver, copper or bronze, if anyone wants to have a piece of jewelry with a mysterious, cosmic rock.

NWA 4689

Meteoryt Canyon Diablo

Zdjęcie z Wikipedii 

Nazwa meteorytu pochodzi od krateru Canyon Diablo w Arizonie, zwanego też kraterem Barringera.

Daniel Moreau Barringer był geologiem górniczym, prawnikiem i badaczem owego krateru. Na początku XX w. stwierdził on, że wydobycie meteorytowego żelaza z krateru może być dochodowym przedsięwzięciem, sprzedał więc kopalnię srebra, której był właścicielem i razem z przyjacielem założył Standard Iron Company, aby zająć się eksploatacją meteorytu. Chociaż wydobyto wiele żelaznych brył, to jednak podstawowego, wielkiego ciała meteorytu nie znaleziono. Spółka zbankrutowała. 

Drugie pokolenie Barringerów też zbankrutowało.

Kwarce z obwodnicy Jeleniej Góry

Poniżej trochę kryształów kwarcu, wydobytych przy budowie obwodnicy Jeleniej Góry.
Patrzmy więc pod nogi, gdy w okolicy powstaje nowa droga ;)

Meteoryt Pallasovka

Meteoryt Pallasovka należy do pallasytów, czyli meteorytów żelazno-kamiennych. Zbudowane są one z bezwodnych krzemianów magnezu i żelaza (najczęściej są to oliwiny) oraz z żelaza niklowego o silnym metalicznym połysku.
Mają one piękny, wręcz jubilerski wygląd. W sprzedaży są okazy najczęściej cięte na plasterki, co świetnie eksponuje ich budowę, a przy okazji ułatwia ich oprawę np. jako wisiorek w srebrze.

Meteoryt Pallasovka (Meteorite Pallasovka)

Meteoryt Baszkówka, czyli po sąsiedzku :)

Jeszcze jeden chondryt, który spadł niedawno - 25 sierpnia 1994 r. Nie mogłam się oprzeć prezentacji tego meteorytu, chociaż nie posiadam żadnego jego fragmentu. Powód - spadł on w sąsiedniej miejscowości, czyli Baszkówce koło Warszawy i Piaseczna :)

This meteorite fell in neighboring village :)

Meteoryt Czelabińsk

Z poprzednim wpisem i opisem skojarzył mi się meteoryt, który 15 lutego 2013 r. pojawił się nad południowym Uralem, rozpadł się na wysokości około 15–25 kilometrów nad powierzchnią Ziemi nad obwodem czelabińskim i w postaci odłamków spadł na ziemię.

Z tym, że meteoryt Czelabińsk jest mniejszy niż Sikhote-Alin.

The previous post reminded me of a meteorite which appeared above Southern Ural 15 February 2013, desintegrated 15-25 km above circumference of Chelyabinsk and it's fragments fell to the ground.

But meteorite Chelyabinsk is smaller than meteorite Sikhote-Alin.

Czelabińsk  (Chelyabinsk) 

Zdjęcie pochodzi z Wikipedii (Photo comes from Wikipedia)

Lot meteorytu
Flight of the meteorite

Meteoryt żelazny Sikhote-Alin

12 lutego 1974 r., w Górach Sichote-Alin i ich okolicy kilkaset osób, np. drwale pracujący w ussuryjskiej tajdze, zaobserwowało na niebie lecącą ognistą kulę, oślepiająco jasną, o barwie zmieniającej się od żółtej, złotej, do czerwonej. Po czym nastąpiła eksplozja i na ziemię spadł deszcz meteorytów, wybijając jamy i wgłębienia w terenie (największe miało 26 m średnicy i 6 m. głębokości), niszcząc i wbijając się w drzewa. Odłamki znajdowano na obszarze elipsy o wymiarach 4 km na 12 km. Jak dotąd zebrano 23 tony fragmentów tego meteorytu, przy czym największy fragment waży 1745 kg.

Oto jeden z fragmentów tego meteorytu:
It is one fragment of the meteorite:

Sikhote-Alin

Meteoryt żelazny Campo del Cielo

Dziś jeden z bardzo popularnych meteorytów.

Today one of very popular meteorites.

Campo del Cielo

Meteoryt SAU 526

Tym razem piętka.
Opis pochodzi z Meteoritical Bulletin.

It's end cut.
Description from Meteoritical Bulletin (English).

SAU 526

Meteoryt NWA 6445. Chondryt CO3

Chondryty węgliste ( Chondryty CO3) zawierają bardzo małe krzemianowe chondry (około 0,15 mm), osadzone w masie uwodnionych krzemianów i glinokrzemianów oraz węglowodorów (chemicy organicy stwierdzili, że te związki organiczne powstały w wyniku procesów chemicznych, a nie biologicznych).

Opis pod zdjęciem meteorytu pochodzi z Meteoritical Bulletin.
Description below picture comes from Meteoritical Bulletin (English).

NWA 6445

Meteoryt JAH 628

Opis pochodzi z Meteoritical Bulletin.
Description from Meteoritical Bulletin (English).

Meteoryt Dhofar 1744

Opis pochodzi z Meteoritical Bulletin.
Description from Meteoritical Bulletin (English).

Dhofar 1744

Meteoryt NWA 7345

Pokazuję kilka plastrów wyciętych z meteorytów kamiennych, aby zaprezentować ich strukturę.
Opisy pochodzą z Meteoritical Bulletin.

Some meteoritical slice to show their structure. Description from Meteoritical Bulletin (English).

NWA 7345

Meteoryt Dhofar 1722

Kontynuując temat meteorytów - na początek przedstawię kilka chondrytów, czyli meteorytów kamiennych, opis TU.
Specyfikacja prezentowanych meteorytów pochodzi z Meteoritical Bulletin, który jest jednym z najlepszych źródeł informacji w tym temacie. Meteoritical Bulletin jest publikowany w języku angielskim, przetłumaczyłam więc informacje na język polski.

My descriptions of meteorites come from Meteoritical Bulletin (English) so I don't translate them back to English. Please find there description of meteorites.

Dhofar 1722

Meteoryty

Aż do XVIII w. wśród uczonych panowało przekonanie, że meteoryty są pochodzenia ziemskiego. Nie przeszkadzał temu fakt, że zwykli ludzie nieraz obserwowali spadki meteorytów.

Nieformalną datą uznania meteorytów za ciała kosmiczne jest 26 kwietnia 1803 r., kiedy to w L'Aigl we Francji spadł deszcz meteorytów, opisany przez świadków i uczonych.

Fakt ten jednak nie zawsze łatwo się przyjmował - jeszcze w 1807 r. amerykański prezydent Thomas Jefferson, gdy się dowiedział że po eksplozji bolidu nad Weston, na ziemie spadło kilka meteorytów, oświadczył : " Prędzej uwierzę, że dwaj jankescy profesorowie kłamią, niż że kamienie spadają z nieba".